උප ග්‍රහයෝ

එඩ්වින් පවෙල් හබල් (නොවැම්බර් 20, 1889 - සැප්තැම්බර් 28, 1953) ඇමරිකානු තාරකා විද්‍යාඥයෙකි. ඔහු බාහිර තාරකා විද්‍යාව හා නිරීක්ෂණ විශ්ව විද්‍යාව යන ක්ෂේත්‍ර ස්ථාපිත කිරීමේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළ අතර ඔහු ඉතා වැදගත් තාරකා විද්‍යාඥයෙකු ලෙස සැලකේ. බොහෝ වස්තූන් දූවිලි හා ගෑස් වලාකුළු යැයි සිතූ අතර ඒවා "නිහාරිකා" ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත්තේ ක්ෂීරපථයෙන් ඔබ්බට ඇති මන්දාකිණි බව හබල් ඔප්පු කළේය. ඔහු මන්දාකිණි හා අතිධ්වනික දුර ප්‍රමාණයන් මැනීම සඳහා සම්භාව්‍ය සීෆීඩ් විචල්‍යයේ දීප්තිය හා ස්පන්දන කාලය (1908 දී හෙන්රියාටා ස්වෑන් ලෙවිට් විසින් සොයා ගන්නා ලදී) අතර ශක්තිමත් ඝෘජු සම්බන්ධතාවය භාවිතා කළේය. එය ජෝර්ජස් ලෙමාට්‍රේ විසින් මීට වසර දෙකකට පෙර නිරීක්‍ෂණයෙන් හා නිරූපණය කර තිබියදීත් මන්දාකිනියක අවපාත ප්‍රවේගය පෘථිවියෙන් අෑත්වීමත් සමඟ වැඩි වන බවට හබල් සාක්ෂි සපයයි. එය දැන් "හබල් නියමය" ලෙස හැඳින්වේ.

හබල් - ලෙමාට්‍රේ නියමය අනුව විශ්වය ප්‍රසාරණය වෙමින් පවතී. දශකයකට පෙර ඇමරිකානු තාරකා විද්‍යාඥ වෙස්ටෝ ස්ලිෆර් විසින් මෙම නිහාරිකා බොහොමයක ආලෝකය දැඩි ලෙස රතු පැහැයට හරවා ඇති බවට පළමු සාක්‍ෂි ලබා දී ඇති අතර එය ඉහළ අවපාත ප්‍රවේගයන් පෙන්නුම් කරයි. ඔහුගේ ගෞරවය පිණිස නම් කරන ලද හබල් දුරේක්ෂය සඳහා හබල්ගේ නම වඩාත් පුළුල් ලෙස පිළිගැනීමට ලක්ව ඇති අතර, ආකෘතියක් ඔහුගේ උපන් ගම වන මිසූරි හි මාෂ්ෆීල්ඩ් හි ප්‍රදර්ශනය කෙරේ. එක්සත් ජනපදය 1917 දී ජර්මනියට එරෙහිව යුද්ධය ප්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් පසුව, හබල් සිය ආචාර්ය උපාධිය සම්පූර්ණ කිරීමට ඉක්මන් විය. නිබන්ධනය නිසා ඔහුට හමුදාවට බැඳෙන්න පුළුවන් විය.

හබල් එක්සත් ජනපද හමුදාවට ස්වේච්ඡාවෙන් ඉදිරිපත් වූ අතර අලුතින් නිර්මාණය කරන ලද 86 වන සේනාංකයට අනුයුක්ත කරන ලද අතර එහිදී ඔහු 343 පාබල රෙජිමේන්තුවේ 2 වන බලඇණියේ සේවය කළේය. ඔහු මේජර් තනතුරට පත්වූ අතර 1918 ජූලි 9 වන දින විදේශ රාජකාරියට සුදුසු යැයි පෙනී ගිය නමුත් 86 වන සේනාංකය කිසි විටෙකත් සටනක් දුටුවේ නැත. පළමුවන ලෝක සංග්‍රාමය අවසන් වීමෙන් පසු හබල් කේම්බ්‍රිජ් විශ්ව විද්‍යාලයේ වසරක් ගත කළ අතර එහිදී ඔහු තාරකා විද්‍යාව පිළිබඳ සිය අධ්‍යයන කටයුතු අලුත් කළේය.

1919 දී කැලිෆෝනියාවේ පැසඩෙනා අසල පිහිටි විද්‍යා මවුන්ට් විල්සන් නිරීක්ෂණාගාරයේ කානගී ආයතනයේ කාර්ය මණ්ඩල තනතුරක් හබල්ට පිරිනමන ලදී. නිරීක්ෂණාගාරයේ නිර්මාතෘ හා අධ්‍යක්ෂ ජෝර්ජ් එලරි හේල් විසින්. 1953 දී මිය යන තුරුම හබල් විල්සන් කන්දෙහි කාර්ය මණ්ඩලයේ රැඳී සිටියේය. ඔහුගේ මරණයට ටික කලකට පෙර, කැලිෆෝනියාවේ සැන් ඩියාගෝ අසල පැලෝමර් නිරීක්ෂණාගාරයේ අළුතින් නිම කරන ලද යෝධ අඟල් 200 (මීටර් 5.1) පරාවර්තක හේල් දුරේක්ෂය භාවිතා කළ පළමු තාරකා විද්‍යාඥයා බවට හබල් පත්විය.